Charter Türleri
Charter Türüne Göre Sorumluluk
Gemi kiracısının sorumluluk profili kullandığı charter türüne ve charter party sözleşmesinin içeriğine göre önemli ölçüde farklılaşır.
| Charter Türü | Kira Süresi | İşletim Kontrolü | Sorumluluk Boyutu |
|---|---|---|---|
| Time Charter | Belirli dönem (ay/yıl) | Kiracı ticari; sahip teknik | Yakıt, liman seçimi, yük hasarı |
| Voyage Charter | Tek sefer | Sahip tüm kontrolü elinde tutar | Yük hasarı, gemi gecikmesi, demurrage |
| Bareboat Charter | Uzun dönem (yıllar) | Kiracı hem ticari hem teknik | En geniş sorumluluk profili; H&M analizi şart |
Kapsam Başlıkları
Charterers' Liability — Kapsam Alanları
- Gemi hasarına katkı sorumluluğu: Kiracının hatalı liman seçimi veya yük yükleme talimatından kaynaklandığı iddia edilen gemi hasarında sorumluluk
- Çarpışma sorumluluğu (kısmen): Kiracının operasyonel kararından kaynaklanan çarpışma senaryolarında gemi sahibine karşı sorumluluk
- Yük hasarı ve kaybı: Kiracının kontrolündeki elleçleme ve stowage hatalarından kaynaklanan yük zararı
- Kirlilik sorumluluğu: Kiracının operasyonu sırasında gerçekleşen yakıt dökülmesi veya kirlilik olayı
- Genel avarya katkısı: Kiracının payına düşen genel avarya yükümlülükleri
- Hukuki savunma giderleri: Charter party anlaşmazlıkları ve tahkim masrafları
Bareboat charter özel uyarı: Bareboat charter'da kiracı gemiyi bir gemi sahibi gibi işletir. Bu durumda P&I üyeliği veya ayrı P&I benzeri kapsam ve H&M analizi zorunlu olabilir. Charter partynin sorumluluk klozları dikkatle incelenmelidir.
Gemi Sahibi ile Koordinasyon
Kiracı ve Gemi Sahibinin Sorumlulukları
Charterers' Liability sigortası, gemi sahibinin P&I kapsamını tamamlar ancak yerini almaz. Bir hasar durumunda kiracının sorumluluğu ile gemi sahibinin sorumluluğu ayrı ayrı değerlendirilir:
- Gemi sahibi P&I kulübünden tazminat talep edebilir
- P&I kulübü kiracıya rücu edebilir; Charterers' Liability bu rücu riskini karşılar
- Charter party'deki karşılıklı feragat (knock-for-knock) klozları kapsam tasarımını etkiler
Geminin hasar nedeniyle gelir getirici faaliyete ara vermesinden doğan malik tarafındaki gelir kaybı ise Loss of Hire Sigortası ile ele alınabilir; charter party'deki off-hire hükmü ile bu poliçenin ödeme şartları aynı değildir.
Sık Sorulan Sorular
Gemi kiracısı neden ayrı sorumluluk sigortasına ihtiyaç duyar?
Kiracı, charter party kapsamında gemi sahibine ve üçüncü şahıslara karşı çeşitli sorumluluklar üstlenir. Gemi sahibinin P&I teminatı, kiracının bağımsız sorumluluklarını otomatik olarak kapsamaz. Kiracının sigorta kapsamına alındığı durumlarda veya ilgili özel düzenlemelerde giriş belgesi, poliçe ve kulüp kuralları esas alınır; bu nedenle kiracı için çoğu durumda ayrı bir Charterers' Liability poliçesi gündeme gelir.
Time charter ile bareboat charter'ın sigorta açısından farkı nedir?
Bareboat (çıplak gemi) kiralamasında kiracı genellikle geminin işletme kontrolünü üstlenir. H&M ve P&I sigorta ihtiyaçları; kira sözleşmesindeki sorumluluk paylaşımı, mevcut sigorta teminatları, ilgili kulüp kuralları, giriş belgesi (Certificate of Entry) ve poliçe şartları çerçevesinde değerlendirilmelidir. Ayrı bir P&I teminatının gerekip gerekmediği bu koşullara bağlıdır.
Kirlilik riski charterers' liability kapsamında mı?
Kiracının operasyonel kararından kaynaklanan kirlilik olayları kapsamda değerlendirilebilir; EIL sigortasıyla koordinasyon önerilir.
Voyage charter'da kiracının sorumluluğu daha mı sınırlı?
Voyage charter'da teknik işletim gemi sahibinde olduğundan kiracının profili nispeten daha sınırlıdır; ancak yük elleçleme ve demurrage riskleri devam eder.
Charter party knock-for-knock klozu ne anlama gelir?
Knock-for-knock klozunda her taraf kendi personelinin ve ekipmanının hasarını kendi sigortasına yükler; karşılıklı rücu hakkından vazgeçilir. Kapsam tasarımını önemli ölçüde etkiler.
Hangi sektörler Charterers' Liability'ye öncelikli ihtiyaç duyar?
Dökme yük ticaret şirketleri, ham petrol ve ürün tankeri kiracıları, konteyner hattı operatörleri, enerji firmaları ve büyük ihracatçılar öncelikli kesimledir.